فیلم Sh*t Happens اثر José María Cabral قرار است در بخش رقابتی جشنواره تالین روی پرده برود. کابرال در این اثر برای نخستین بار به سراغ ژانر کمدی سیاه رفته است؛ فیلمی که حتی پیش از نمایش جهانی‌اش، شرکت Latido Film Sales حق توزیع بین‌المللی آن را خریداری کرد. داستان فیلم روی شکاف‌های اجتماعی و بازی قدرت در یک خانواده دومینیکن متمرکز است و با زبانی طنز، مسائل جدی طبقاتی را به چالش می‌کشد.
Sh*t Happens و بازی قدرت در یک خانه
روایت فیلم با یک خانواده سه نفره گره خورده است. رائول، متخصص بیوتکنولوژی با بازی فهله مارتینز، هر کاری می‌کند تا دختر بیمارش، ایزابلا، را نجات دهد. اما راه درمان در جایی عجیب پیدا میشود: درون بدن لیدیا، پرستار کودکشان.
وقتی لیدیا و دومینگا (خدمتکار خانه) متوجه ارزش خاصی که بدن لیدیا دارد و وابستگی شدید خانواده به او می‌شوند، تصمیم می‌گیرند نظم قدیمی ارباب و رعیت را بر هم بزنند. در اینجا، وابستگی بیولوژیک جایگزین قدرت مالی میشود.
موضوع اصلی فیلم طبقه اجتماعی، وابستگی و قدرت است.
نام اصلی فیلم Comemierda است که در زبان اسپانیایی معنایی دوگانه دارد. شاید ترجمه تحتاللفظی آن عجیب به نظر برسد، اما در فرهنگ جمهوری دومینیکن، این واژه برای توصیف آدم‌های متکبری به کار میرود که از بالا به دیگران نگاه می‌کنند. کابرال با این انتخاب، بازی معنایی دقیقی برای نقد ثروت و امتیازات راه انداخته است. او سابقه درخشانی دارد و سه بار نماینده کشورش برای اسکار بود؛ همچنین در سال ۲۰۱۷ با فیلم Woodpeckers، نخستین فیلمساز دومینیکن شد که به جشنواره Sundance راه یافت. او در اثر جدیدش از کمدی سیاه استفاده کرده تا بدون سنگین کردن فضای فیلم، به نقاط حساس جامعه نفوذ کند.
رویکرد José María Cabral به تضادهای طبقاتی
کابرال معتقد است شخصیت‌ها نباید بدانند که در یک کمدی حضور دارند. قانون طلایی او ساده است: هرچه موقعیت‌ها مضحک‌تر شوند، بازیگران باید جدی‌تر رفتار کنند. همین تضاد است که مخاطب را می‌خنداند و سپس به این فکر می‌اندازد که اصلا چرا در چنین وضعیتی خندیده است.
از نظر بصری، اثر او شباهت زیادی به کارهای Almodóvar دارد. رنگ‌های زنده، دکورهای مجلل و کادربندی‌های دقیق، روایت داستان را تقویت کرده‌اند. کابرال خانه را به‌گونه‌ای طراحی کرده که گویی یک شخصیت است؛ مکانی که در ابتدا منظم و کنترل‌شده به نظر می‌رسد، اما با تغییر روابط قدرت، این نظم ساختگی فرو می‌پاشد.
اگر به دنبال تحلیل‌های بیشتر درباره فضای هنری و تئاتری هستید، مطلب آیا تالار مولوی به فضایی غیر تئاتری بدل میشود؟ را در سایت سینما و نما بخوانید.
نظرات آنتونیو ساورا و الهامات جهانی
آنتونیو ساورا فیلم را اثری درخشان می‌داند و معتقد است Comemierda چیزی فراتر از یک اثر سرگرم‌کننده است. به باور او، این فیلم با ایده‌ای جسورانه، تحلیلی عمیق از تضادهای طبقاتی و نژادپرستی ارائه می‌دهد که تماشاگر را به فکر می‌اندازد.
در کنار الهامات بصری از آلمودوار، کابرال در لایه‌های زیرین فیلم از سبک کارگردانانی مثل Ruben Östlund، Bong Joon Ho و Yorgos Lanthimos تاثیر گرفته است. هدف او خلق فضایی بود که موقعیت‌ها به‌طور مضحکی پیش بروند، بدون اینکه نیاز باشد شوخی‌ها را توضیح دهد.
بازیگران فیلم، از جمله Lizbeth Santos در نقش ورونیکا، Cindy Galán و Isabel Spencer، روابط پیچیده زنان داخل خانه را با مهارت نمایش داده‌اند. به‌ویژه لایزبت سانتوس که نقش مادر ثروتمند را فراتر از یک کاریکاتور سلطه‌گر و با لایه‌هایی از آسیب‌پذیری انسانی تصویر کرده است.
اهمیت این فیلم در به چالش کشیدن رابطه سنتی کارگر و کارفرما در فرهنگ آمریکای لاتین است. اثر کابرال نشان می‌دهد وقتی نیازهای بیولوژیک بر قدرت مالی غلبه می‌کند، سلسله‌مراتب اجتماعی چگونه فرو می‌پاشد.
پاسخ به پرسش‌های رایج
داستان اصلی فیلم Sh*t Happens چیست؟
داستان درباره خانوادهای است که پدر خانواده برای درمان دخترش به بدن پرستار خانه وابسته میشود و همین اتفاق باعث میشود قدرت در خانه از دست کارفرما به دست کارگر بیفتد.
چرا کارگردان از ژانر کمدی سیاه استفاده کرده است؟
José María Cabral میخواست مسائل سنگین اجتماعی و تفاوتهای طبقاتی را طوری بیان کند که مخاطب ابتدا بخندد و سپس درباره علت این خنده و تناقضات جامعه فکر کند.
نام Comemierda در فرهنگ جمهوری دومینیکن چه معنایی دارد؟
این عبارت فراتر از معنای تحت‌اللفظی‌اش، برای توصیف افرادی به کار میرود که بسیار متکبر هستند و با تکبر به دیگران مینگرند.
