دوشنبه در شهر Saint-Paul-de-Vence اتفاق ویژهای رخ داد. نمایندگان کشورهای مختلف و فعالان دنیای فیلم، تلویزیون و گیمینگ گرد هم آمدند تا سندی به نام «بیانیه لومیر» را تصویب کنند. پیام اصلی این سند ساده اما تکاندهنده است: توجه مخاطب امانتی است که باید به آن احترام گذاشت، نه منبعی برای بهرهکشی.
توجه مخاطبان امانتی است که باید به آن احترام گذاشت، نه منبعی برای بهرهکشی
۱۵ اصل بیانیه لومیر
این بیانیه با ارائه ۱۵ اصل، نگاهی تازه به نحوه مدیریت جهانی سینما میاندازد. هدف اصلی این است که تصویر متحرک را به جای ابزاری برای شکار توجه، یک خیر همگانی بدانیم؛ ابزاری برای انتقال عواطف، حافظه و دانش. در واقع، هنر سینمایی باید به دنبال رهایی فردی و تحول جمعی باشد، نه اینکه صرفاً زمان مخاطب را پر کند.
بخش صریح سند، تقابل مستقیم با پلتفرمهای الگوریتممحور است. در جهانی که الگوریتمها تلاش میکنند هر طور شده ما را در صفحه نگه دارند، لومیر تأکید میکند که توجه مخاطب نباید به شکارگاهی برای سودجویی تبدیل شود.
پویایی این صنعت در گرو آزادی خلق اثر و تنوع هنرمندان است. به همین دلیل، بیانیه لومیر از ایجاد شبکههای همبستگی بینالمللی حمایت میکند تا هنرمندانی که تحت فشارهای سیاسی یا اقتصادی هستند، بتوانند مسیر خلق آثارشان را ادامه دهند.
در بخش اقتصادی، سند لومیر صراحت زیادی دارد. صنعت audiovisual موتور محرک رشد اقتصادی است که سرمایه جذب میکند و شغل میآفریند. طبیعتاً توزیعکنندگان و کسانی که از این آثار سود میبرند، وظیفه دارند از نسلهای جدید خالقان اثر حمایت کنند.
۱۳۰ سال از برادران لومیر
نگاهی به تاریخ میاندازیم و میبینیم ۲۰۰ سال از نخستین عکس و ۱۳۰ سال از اولین نمایش عمومی Cinématographe توسط برادران لومیر میگذرد. حالا رؤسای جمهور فرانسه و جمهوری کره دوشادوش هم این چارچوب را ارائه کردهاند.
آنها به دنبال ساخت زیرساختهای یک چندجانبهگرایی در حوزه تصویر متحرک هستند؛ مسیری جدید برای حکمرانی جهانی که قرار است در نشستهای آینده گسترش یابد.
تولیدات مشترک بینالمللی ریسکها را تقسیم کرده و آثار را غنیتر میکند. هدف این است که تنوع داستانهای جهانی، فارغ از بودجه یا زبان، راه خود را به نمایشگرهای سراسر دنیا باز کند.
هوش مصنوعی و سواد تصویری
سه اصل این بیانیه به فناوری اختصاص یافته است. هوش مصنوعی میتواند خلاقیت را تقویت کند، اما تنها به شرطی که در نقش یک محرک باقی بماند. قلب و زیربنای هر اثر باید همیشه خلق انسانی باشد.
هشدار جدیای هم درباره ظهور agentic AI داده شده است. وقتی ابزارهای هوشمند مدیریت دسترسی به آثار را بر عهده میگیرند، ریسکهای جدیدی برای دیده شدن آثار هنری پدید میآید.
بحث دزدی آثار یا همان Piracy نیز مطرح شد؛ چرا که اگر پاداش خلق اثر از بین برود، نوآوری و بازتولید هنر متوقف میشود.
تنوع فرهنگی برای رشد به سالنهای سینما نیاز دارد. سینما یکی از معدود مکانهایی است که مردم صفحههای شخصی خود را خاموش میکنند تا تجربه جمعی تماشای یک اثر را دوباره تجربه کنند.
در حوزه آموزش، تأکید ویژهای بر سواد تصویری شده است. همانطور که در قرون گذشته سواد خواندن و نوشتن هدف اصلی بود، اکنون در عصر تصویر، آموزش تحلیل تصاویر باید اولویت یابد.
در مورد میراث فرهنگی نیز هشدار دادهاند که آرشیوهای فیزیکی بهسرعت در حال تخریب هستند. سرمایهگذاری جهانی برای نجات این حافظه تاریخی ضروری است تا نسلهای آینده هم به آن دسترسی داشته باشند.
این بیانیه در حقیقت مانیفستی علیه «اقتصاد توجه» (Attention Economy) است. در عصری که پلتفرمهای استریمینگ و شبکههای اجتماعی با الگوریتمهای شکارچی، مخاطب را به منبعی برای استخراج داده تبدیل کردهاند، لومیر میخواهد جایگاه انسان را به عنوان موجودی احساسی و متفکر بازگرداند و سینما را از یک کالای مصرفی به خیر همگانی تبدیل کند.
پرسشهای پرتکرار
بیانیه لومیر دقیقاً چیست؟
این سند شامل ۱۵ اصل برای حکمرانی جهانی سینما و تصویر متحرک است که با همکاری فرانسه و جمهوری کره تدوین شده و بر احترام به مخاطب و حفظ خلاقیت انسانی تأکید دارد.
موضع این سند در برابر هوش مصنوعی چیست؟
بیانیه لومیر میپذیرد که هوش مصنوعی میتواند نوآوری را تقویت کند، اما تأکید میکند که خلق اثر توسط انسان باید همواره زیربنای صنعت تصویر متحرک باقی بماند.
منظور از سواد تصویری در این بیانیه چیست؟
منظور این است که در دنیای امروز، آموزش تحلیل تصاویر به اندازه سواد خواندن و نوشتن اهمیت دارد و باید به عنوان یک تعهد آموزشی در سطح جهانی دنبال شود.
